Skrót do strony głównej: Alt + Shift + górny 2(@)
Linkedin FB e-mail Google Plus Twitter

Szukać na tej witrynie

 
 
Wersje językowe nie są identyczne – zobacz wszystkie wersje,
którę rozumiesz.

Polsko-czeski słownik zdradliwych słów
Przegląd niebezpiecznie podobnych słów z innym znaczeniem

 

Zrobiono
czerwiec 2010;
czasami aktualizowano

 

Czeski i polski język jest podobny (chociaż nie zupełnie), więc nie jest zbyt trudno znając jeden uczyć się też drugiego z tych dwóch języków albo go przynajmniej rozumieć.

Łatwość w porozumiewaniu się i bliskość obu języków jednak nie musi być korzystna. Poniżej wskazuję słowa, która są w obu językach bardzo podobne albo nawet takie same, ale jednak mają inne znaczenie – w lepszym przypadku podobne (vojna vs. wojna, válka vs. wałka), czasami zupełnie inne i czasami nawet wprost przeciwne (zápach vs. zapach).

Żeby Państwo uniknęli sytuacji jak ta na obrazku ilustracyjnym, zdecydowałem się zestawić krótki przegląd podobnych słów z innym znaczeniem. Takich dwójek istnieje dużo więcej, więc wskazuję przynajmniej te najważniejsze (pod względem poważności różnicy znaczenia i częstotliwości pojawiania się).

Czesko-polski słowniczek zdradliwych słów
1.znaczenieversus2.znaczenie
Po czeskuPo polskuPo czeskuPo polsku
 
duben kwiecień!květen maj
 
silnice, cesta droga!droga narkotyki
hledat szukać!(podobne czeskie słowo ma natyle niegrzeczne
znaczenie, że nie mogę mieć tego na witrynie)
západ zachod!záchod ubikacja
záchod ubikacja!ubikace mieszkalne budynki w koszarach
(zakwarterowanie dla żolnierzy)
 
obchod, prodejna sklep!sklep piwnica
sklep piwnica!pivnice piwiarnia
obilí zboże!zboží towar
loď statek!statek duże gospodarstwo rolnicze na wsi;
albo majątek (dobra)
rybník, vodní nádrž, jezero staw!stav (situace, status) stan
kloub tkalcovský stavkrosno tkackie
stav stan (sytuacja, status)!stan namiot
Spojené státyStany Zjednoczone
 
vůně zapach!zápach smród
vonět pachnąć!páchnout, smrdět śmierdzieć
starý, tvrdý, oschlý (např. chléb) czerstwy (np. chleb)!čerstvý świeży
 
přítomný obecny!obecný ogólny
v bezvědomí nieprzytomny!nepřítomný nieobecny
v současnosti, teď obecnie, teraz!obecně ogólnie
opravit/oprava naprawić/naprawa!napravit/náprava poprawić/poprawa
náprava, osa
napravit/náprava poprawić/poprawa!popravit/poprava wykonać/wykonanie
karę/y śmierci
úprava, provedení
(např. vazba knihy; svítidlo, lampička, světlo, osvětlení; zarámování obrazu; rámeček brýlí; uspořádání/formace/choreografie fanoušků na tribuně)
oprawa!oprava naprawa
 
úspěšný skuteczny!skutečný rzeczywisty, prawdziwy, realny
úspěch skutek, sukces!skutek uczynek
skutek uczynek!účinek działanie/wyniki/konsekwencje czegoś
přesvědčit przekonać!překonat pokonać
stát se, udát se
(obecně, ne jen pozitivní události)
zdarzyć się!podařit se, zdařit se udać się
nehoda, (auto)havárie wypadek!výpadek, porucha, (energetická) havárie awaria
 
poslední ostatni!ostatní pozostały
ostatní pozostały!pozůstalý bliski zmarłego
nutně, nezbytně
úplně
koniecznie!konečně wreszcie
 
CSPL CSPL
 
ložní povlečení pościel!postel, lůžko łóżko
koberec dywan!pohovka, gauč,
kanape, divan
sofa
židle krzesło!křeslo fotel
zrcadlo lustro!lustr żyrandol
závěs zasłona!záclona firana
pneumatika opona!opona kurtyna
prach kurz [kuž]!kouř, dým dym
!kurz [kurs], kurs kurs
 
slušný uprzejmny!upřímný szczery
slušný grzeczny!hříšný grzeszny
 
boj, bitva walka, bitwa!válka wojna
válka wojna!vojna z ustawy obowiązkowa
służba w armii
 
povídat si, mluvit spolu gadać!hádat se sprzeczać się, kłócić się
shodnout se, souhlasit zgadzać się
fanoušek, fanda kibic!kibic (kibicovat) Negatywne słowo oznaczujący osobę, która oglądając grę (nie grając) w karty (typowo) mówi do gry i radzi. Ogólnie ten, kto nie robi, ogląda oraz radzi, choć robiący nie pytał się.
 
hodně, mnoho sporo, dużo!spoře, málo niedużo
téměř, skoro prawie!právě własnie;
w matematyce: dokładnie
spíš(e), pravděpodobně(ji), asi, nejspíš(e) raczej!radši, raději chętniej, wolę
někdy kiedyś!kdysi niegdyś
 
snažit se starać się!starat se opiekować
 
CSPL CSPL
 
asi chyba!chyba błąd
doklad, důkaz dowód!důvod powód
důležitý ważny!vážný poważny
ale, přece jednak!jednak (używano np. przed każdym z listy powodów)
přes, skrz (město);
7. pád (aktér);
po dobu (čas)
przez!přes przez (miasto),
ponad (czas, liczba, numer)
přesto(, že)
ale i tak
stejně
(po)mimoto/tego(, że)!mimo poza, z wyjątkiem, oprócz
 
záležitost, věc, téma/otázka sprawa!zpráva wiadomość
věc rzecz!řeč, jazyk język
!řeč, projev przemówienie, przemowa
 
rezerva zapas!zápas walka (sportowa), mecz, rozgrywka
motorka motor!motor silnik
pohřební vůz, pohřebák karawan, karawan pogrzebowy!karavan, obytný přívěs przyczepa kempingowa
 
k nezaplacení, mající nevyčíslitelnou hodnotu bezcenny!bezcenný bezużyteczny, bezwartościowy
(English: priceless) (English: worthless, valueless)
 
pohodlný wygodny!výhodný korzystny
zisk korzyść!kořist, lup łup
zákon ustawa!ústava konstytucja
 
slunečnice słonecznik!slunečník, deštník parasol
 
lavička ławka!lávka kładka
lávka kładka!kladka krążek linowy
visací zámek, kladka kłódka
 
CSPL CSPL
 
borůvky jagody (czarne), borówki czarne!jahody truskawki
bobule jagody!
brusnice borówka ! borůvka borówka czarna
 
krk
2 různé překlady
szyja ! šíje kark
 
jíl, hrnčířská hlína glina ! hlína, zemina gleba
policajt, polda
policista policjant ! policajt glina
 
slečna Skok w dół na *) panna!panna dziewica
nevěsta panna młoda
dívka dziewczyna ← (Pozor na záměnu tří podobných polských slov s různými významy)
panna dziewica
děvka
(wulgaryzm!)
dziwka
(vulgarismus!)
dívka dziewczyna
*) V polštině se k oslovení používá pouze „pani”, nerozlišuje se slečna vs paní.
*) W czeskim „slečna” używano również co tytuł przed nazwyskiem, zamiast „paní”, jeżeli nie wydana za mąż.

 
Inne takie słowa można znaleźć w podobnym słowniku (jiný web, nový panel) na witrynie finito.zanet.pl.

Własny słownik slow potocznych

Z kontextů v praxi jsem si ke dvěma polským slovům nalezl vlastní vhodný překlad,
respektující nejen samotný význam, ale i vyznění, citové zabarvení, formu, hovorovost jazyka:

Własne przetłumaczenie słów potocznych
Po polskuPo czesku
Nieźle
Niezły
Slušně, dost dobře
Slušný, dost dobrý
Přestože doslovný překlad by byl „To není špatné”, tak z kontextů a praktických výskytů plyne, že jde o výrazně pozitivnější hodnocení, silnou hovorovou pochvalu, ba až lehce emotivní. Tedy něco jako české „Slušněěě!”
Dokonce na jednom záznamu z polského TedX se cizinec pracující v Polsku podivuje, že nejpozitivnější polské hodnocení je v doslovném překladu do angličtiny „not bad”. K tomu bych dodal, že z mně známé angličtiny je nejbližší skutečný ekvivalent asi výraz „well done”, který bych do češtiny přeložil přibližně jako „dobrá práce” – i tak by se polský výraz „nieźle” dal přeložit.
SpokoV poho
Jde přibližně o zkráceninu slova „spokojnie”, tedy „klidně”, ale znamená spíše něco jako
OK, v pořádku, v klidu, žádný problém”.
A jelikož se v češtině podobně zkracuje výraz „v pohodě” na „v poho”, považuji za nejpřesnější ekvivalent polského slova „spoko” právě české slovo „v poho”.

V běžných slovnících budete dost těžko hledat i univerzální pozdravy nerozlišující tykání či vykání.
V praxi jsem vysledoval toto:

Pozdrowienie i pożegnanie uniwersalne dla komunikacje przez "Ty" oraz nieformalną komunikacje przez "Pan(i)"
Po polskuPo czesku
WitamZdravím
Kromě toho obrat "witam(y) w…" slouží i jako české "vítám(e) v…".
Na razieZatím
(po angielsku: "See you (later)")
 
Stejně jako "zatím" v češtině, i polské "na razie"
slouží nejen pro neformální rozloučení s předpokladem, že se zanedlouho uvidíme znovu,
ale i jako vyjádření toho, že aktuálně popisovaný stav je dočasný ("(Pro)zatím ještě nevíme").

Polskie "do zobaczenia" nie ma w języku czeskim ekwiwalentu. Wcześniej istniel zwrót "na viděnou", to nawet punktualne przetłumaczenie, ale niestety to już jest archaizm.
Czasami mówi się podczas pożegnania też "uvidíme se", ale chyba nie wystarczy to co pożegnanie, chodzi raczej o zwrót używany bezpośrednio przed pożegnaniem, nie o pożegnanie.

Czasownik „informovat” i aspekt (dokonaność)

V češtině se sloveso „informovat” používá ve stejném tvaru pro dokonavý i nedokonavý význam.
Při překladu do polštiny je zapotřebí zvážit slovesný vid (aspekt) slovesa, a podle toho správně zvolit dokonavé sloveso „poinformować”, nebo nedokonavé „informować”.
Více na dané téma v krátké poznámce o českém a polském slovesném vidu.
Podobně důsledně se v dokonavých významech používá i sloveso „zrezygnować”, na rozdíl od češtiny, kde se i v takové situaci použije nedokonavé „rezignovat”.

Skok w górę do: Menu nawigacyjne (skrót klawiatury „5”)

Zainteresowani tą stroną?

  • Add to bookmarks (Ctrl+D)
  • Share link (CB radio)Skok w górę do:
  • Wydrukować (Ctrl+P)
  • Cytować według ISO 690

    Tę stronę

    ADÁMEK, Martin. Polsko-czeski słownik zdradliwych słów: Przegląd niebezpiecznie podobnych słów z innym znaczeniem. Martin Adámek [online]. Náchod (Republika Czeska) [dostęp 2018-07-23]. Dostępny w Internecie: https://www.adamek.cz/pl/jezyki/czeski-slownik

    Całą witrynę

    ADÁMEK, Martin. Martin Adámek [online]. Náchod (Republika Czeska) [dostęp 2018-07-23]. Dostępny w Internecie: https://www.adamek.cz/pl

 

 
 

Narodowe kulturowe dziedzictwo

This website is being archived by the National Library of the Czech Republic This website is regularly archived by the National Library of the Czech Republic for its cultural, educational, scientific, research or other values with the aim of documenting an authentic sample of the Czech web. It belongs to a collection of Czech websites to be preserved by the National Library and made available for posterity. Its record is included in the Czech National Bibliography and the National Library catalogue.  

 

 
 

Na wesoło

- Czym różni się doświadczony informatyk od początkującego?
- Początkujący uważa, że 1KB to 1000B, a doświadczony jest pewnien, że 1km to 1024m.

 

Aforyzmy

Są trzy rodzaje kłamstw:
kłamstwa, okropne kłamstwa i statystyki.

[Benjamin Disraeli]