Skrót do strony głównej: Alt + Shift + górny 2(@)
Linkedin FB e-mail Google Plus Twitter

Szukać na tej witrynie

 
 

Blog (czeszczyzna)
Język czeski dla Polaków

Martin Adámek – Język czeski dla Polaków – blog.

Mam zamiar tutaj publikować krótkie posty / artykuły, podobne jako np. na swojej stronie Facebookowej "Martin Adámek – Język czeski dla Polaków (jiný web, nový panel)",
jednakże tutaj będą u mnie na witrynie w środowisku poza Facebookiem i inną platformą prowadzoną przez stronę trzecią.

Będą tutaj więc raczej krótsze i mniej ważne teksty, które nie zasługują sobie na własny artykuł na witrynie.

Następna różnica przeciwko witrynie,
to że przelączanie wersji językowych witryny przelącza też treść danej strony, jeżeli go utworzyłem w więcej językach,
natomiast przelączanie wersji językowych tutaj na blogu przelącza tylko język interfejsu, podczas tego gdy tekst zostaje taki sam.

Bardzo podobnie jak na mojej FB stronie,
posty będą się tutaj zazwyczaj pojawiać w czeskim lub w polskim,
i mogę też często mieszyć oba języki w jednym poscie.

Celem tego mikroblogu to latwa publikacja prostych krótkich tekstów.

Zaletą powinna być wyższa częstotliwość postów. Ponieważ witrynę sobie zaprojektowałem bardzo tęgą / masywną i świedzcy mi dużo możliwości, to dodanie nowej strony (artykułu) na witrynę z wszystkimi właściwościami strony i zasortowanie do struktury witryny jest bardzo przydługie.

Dlatego dodałem sobie to narzędzie dla latwiejszego linearnego dodawania krótkich tekstów bez większych złożności.

Linearna lista różnych spostrzeżeń i uwag bez zakategoryzowania do struktur witryny.
Ciekawostki dla wszystkich, w tym dla tych, którzy nie korzystają z FB.


Następnym powodem dla powstania tego blogu w ramach tej witryny to, że ta witryna jest archiwowana przez Bibliotekę Narodową Republiki Czeskiej, co powiększa szansę, że to, co tutaj piszę, będzie dla kogoś przydatne.
Niniejszym pozdrawiam/witam przyszłe generacje, jeśli dzięki archiwu właśnie czytają ten tekst w czasach z mojego punktu widzenia przyszłych.



Witam więc Państwa tutaj na tym mikrogblogu i mam nadzieję, że będzie przydatny.


Martin Adámek, Meziměstí, Czechy.

…znaczy raczej: On-line :)

Bo choć fizycznie czasami cieszę się środowiskem przyrodniczym w swojej okolicy, to pracuję właściwie przez internet, dla każdego zainteresowanego, niezależnie od fizycznego miejsca, gdzie mój klient znajduje się.
Najprawdopodobniej spotkamy się właśnie on-line.

Przez internet przebiega nauka czeskiego (jiný web, nový panel), ale też np. tłumaczenie pisemne (jiný web, nový panel) i dużo innych gatunków pracy w dzisiejszych czasach.

Dzięki internetowi mogę pracować dla polskich klientów znajdujących się w Warszawie, Wrocławiu, Poznaniu, Krakowie lub gdzie indziej w Polsce,
tak samo jak w Pradze lub byle gdzie w Czechach,
ale też w innych krajach Europiejskich, w Stanach zjednoczonych lub gdzie indziej na świecie, w terazniejszej wiosce globalnej on-line.


 


"básník" CS = "poeta" PL
"básníci" CS = "poeci" PL

"Básníci":
Neoficiální hovorový název kultovní série 6 filmů z let 1982 až 2016.

Filmová hexalogie lidově neoficiálně zvaná Básníci je základ české kultury.
Naprosto nezbytná součást českých kulturních reálií.

Jsou to komedie, které (…)


Wyświetlić ten artykułFilmová hexalogie Básníci

1) Celá republika, mimo republiku, Česko vs. Čechy

W Czechach czesto mowimy np. "Příští týden bude mimo republiku." = "Nastepny tydzien bedzie za granicami, poza Czechami.",
albo "Celá republika sleduje norské počasí." = "Cale Czechy (w sensu 'wszystcy Czesi') obserwuja norweska prognoze (…)

Wyświetlić ten artykułCelá republika, mimo republiku, Česko, Nováč, za kopečkama, za vodou, ...

W Czechach jest juz od lat bardzo ulubiona norweska prognoza pogody.

Znaczy: Prognoza pogody w Czechach (lub byle gdzie indziej) od meteorologow z Norwegii.

Znaczy: yr.no
Konkretnie np.:
https://www.yr.no/en/details/table/2-3070774/Czech%20Republic/Kr%C3%A1lov%C3%A9hradeck%C3%BD%20kraj/N%C3%A1chod%20District/Mezim%C4%9Bst%C3%AD


Jezeli wiec sie powie "norské počasí" ( ="norweska pogoda" PL ), chodzi zazwyczaj o (…)

Wyświetlić ten artykułNorské počasí

(ta) hlavička, (to) záhlaví CS
= nagłówek PL
= head, header EN

(ta) patička, (to) zápatí CS
= stopka PL
= footer EN


stopka CS
– potocznie znak drogowy "STOP"
(oficjalna nazwa: "Stůj, dej přednost v jízdě!")
– potocznie czyjaś decyzja o (…)


Wyświetlić ten artykułStopka vs. patička

Koupil jsem si pracovní rukavice,
a jelikož rozměr rukavic je asi jediný můj rozměr konfekčního oblečení, který moje žena nezná z hlavy,
chtěl jsem ženě říci, že ty rukavice, co jsem si vyzkoušel a koupil, a co mi sedí, mají (…)

Wyświetlić ten artykułPalec, cal, coul, inch, prst, kciuk

Když se o někom řekne, že je "nabalenej jako pumpa",
tak to znamená, že je velmi teple oblečen.
Že má na sobě více vrstev oblečení,
že je připravený na chladné počasí.

Přirovnání sice vzniklo už někdy dávno,
když lidé běžně (…)


Wyświetlić ten artykułNabalenej jak pumpa

Všiml jsem si zajímavého jazykového jevu,
jak Poláci do polštiny importují češtinu u pojmenování dopravního prostředku, který v polštině jméno má,
ale Poláci na něm nejezdí.

Teoreticky je to jednoduché:
– pl: rower; cs: kolo, jízdní kolo.
– pl: hulajnoga; cs: koloběžka.

Ale v (…)


Wyświetlić ten artykułKoloběžka = hulajnoga. A v praxi?

Doporučuji ke zhlédnutí velmi zajímavý TV seriál Štíty království českého.

Seriál z r. 2008 v deseti dílech vypráví o českých hradech,
každý díl z jiného hlediska:

1) Jak se hrady stavěly
2) Jak se na hradech bydlelo
3,4) Významné rody – Přemyslovci, (…)

Wyświetlić ten artykułŠtíty království českého

(Post z FB z marca 2018)

Co wszystko chce byc drugie w czeskim zdaniu?
Zrobilem liste.

I na dole podaje przyklady,
jaki wplyw ma kolejnosc slow
na znaczenie czeskiego zdania.
(DUZY!)

------------------------

Wiec... na drugim miejscu w zdaniu chca byc:

se/si,
mě/tě/mi/ti/...,
jsem (czasownik pomocny, polaczony (…)

Wyświetlić ten artykułLista: Co wszystko chce byc drugie w czeskim zdaniu?

"Píše, že se má dobře."
- věta hlavní, věta vedlejší
- vedlejší věta "že se má dobře" nemůže fungovat sama bez hlavní věty
- proto se spojka ("že") počítá jako první větný člen vedlejší věty
(jako součást té věty)
- 1.: že, 2.: (…)

Wyświetlić ten artykuł"Se" chce být druhé. Ale kdy se počítá spojka, a kdy ne?

I. drak CS
(rodzaj męski)

1) drak CS = smok PL

a)
Mamy też słowo "saň" CS, rodzaj żeński.
Wydaje się mi, że drak ma zazwyczaj jedną głowę
(jednak może ich mieć więcej),
natomiast saň ma zazwyczaj głów więcej
(i chyba powinna mieć).
Jednak nie jestem ekspertem (…)


Wyświetlić ten artykułDrak, letadlo, ...

pecet PL = písíčko CS
(komputer osobisty standardu PC)
(osobní počítač standardu PC)

--------

to písíčko;
wzor dla deklinacji: "město"

1. kdo, co:
písíčko

2. bez koho, bez čeho:
písíčka

3. komu, čemu:
písíčku

4. vidím koho, co:
písíčko

5. oslovujeme, voláme:
písíčko

6. o kom, o čem:
písíčku

7. (…)

Wyświetlić ten artykułPC = písíčko

jednání, schůzka CS = spotkanie PL
Mám jednání. Teď nemůžu, mám jednání.


jednání, vyjednávání CS = negocjacja PL
V inzerci (v inzerátu):
– cena do negocjacji PL = cena k jednání CS
– vs.: "cena pevná"
jednat, vyjednávat CS = negocjovać PL


jednání (…)

Wyświetlić ten artykułJednání

podél CS
= wzdłuż PL

podle, dle CS
= według, zgodnie z, podług, wedle PL

Ale też:
podle CS
= podle, w podły sposób (non-fair; zdradziecko) PL


vedle CS
= obok PL

u CS
= koło, około, przy PL

Wyświetlić ten artykułPodél, podle

Česká příjmení, v nichž běžný Čech nevidí žádný konkrétní význam,
ale ten, kdo rozumí polsky, si v nich význam najde:

- Nedvěd
- Kotek
- Pajonk
- Kaválek
- Voborník


Známí nositelé těchto příjmení:

Jan Nedvěd (* 1946)
– folkový zpěvák, kytarista a (…)


Wyświetlić ten artykułČeská příjmení nejen podle polských názvů zvířat

W komentarzach pojawil sie temat,
czemu uzywam skrot "CS" u czeskich slow i pytanie,
jakiego jezyka to jest skrot, ze czy Czechoslowackiego.

Dlatego ze jest to bardzo ciekawy temat, ktory lubie
(bo dotyczy to standardyzacji, ale w mily sposob jest (…)


Wyświetlić ten artykułCS = język czeski

vycenit zuby CS
= wyszczerzyć zęby PL

wycenić, zrobić kalkulację, obliczyć cenę PL
= nacenit, udělat kalkulaci, spočítat cenu, vypočítat cenu CS



wycena = kalkulace

oferta cenowa = cenová nabídka

budżet = rozpočet

rozliczenie = vyúčtování

koszty = náklady

Wyświetlić ten artykułVycenit zuby

laptop PL = notebook CS [nodbuk]

Słowo "laptop" w czeskim teoretycznie przeżywa,
jednak raczej uważam go już za archaiczne.

"Laptop" mówiliśmy na początku lat 90., znaczy zgrubsza 30 lat temu.

Pamiętam, że "laptop" mówiliśmy na XT86;
natomiast na 386 już mówiliśmy "notebook".

Z (…)


Wyświetlić ten artykułNotebook

Libra CS
- britská libra CS, libra šterlinků CS, GBP, £, funt PL, pound EN
- imperiální (anglosaská) jednotka hmotnosti – funt PL, pound EN
- historická římská jednotka hmotnosti – libra PL
- A další významy v souvislosti s hmotností a penězi (…)

Wyświetlić ten artykułLibra

Na blogu jsem doprogramoval hlasování.
Pod každým článkem mi můžete odeslat zpětnou vazbu, zda byl článek dobrý, pobavil, pomohl, apod.
Týká se blogu o češtině pro Poláky i osobního blogu.

Na blogu doprogramowałem głosowanie.
Pod każdym artykułem można wysłać mi informację zwrotną, czy (…)

Wyświetlić ten artykułBlog: Přidáno hlasování

regularnie PL = pravidelně CS
(cyklicky, periodicky; často; v intervalech)

regulérně CS = prawidłowo, poprawnie PL
(správně; korektně; podle předpisů; v souladu s předpisy, v souladu se zákonem, podle pravidel)


------------
Připravuji slovníček zrádných křížových slov (kde zrada vede tam a zpět, kde (…)

Wyświetlić ten artykułPravidelně × regulérně

Pare czeskich potocznych wyrazen, ktore maja rozne znaczenia:

(Konkretnie wybralem pare ladnych takich,
ktore moga oznaczac albo rzecz, albo czlowieka)

"autobusák"
- autobusové nádraží (dworzec autobusowy)
- řidič autobusu (kierowca autobusu)

"obchoďák"
- obchodní dům (dom handlowy)
- obchodní zástupce (przedstawiciel handlowy)

"chemička"
- chemická továrna (fabryka chemiczna)
- (…)


Wyświetlić ten artykułAutobusák, obchoďák, chemička, pojišťovák

Bít se do prsou, být hrdý, chlubit se 
= Pękać z dumy, chwalić się

Bić się w piersi, czuć się winnym, kajać się
= Cítit se viditelně/veřejně provinile, otevřeně/veřejně/demonstrativně přiznávat vinu, kát se 

Polski idiom "bić się w piersi" (…)

Wyświetlić ten artykułBít se do prsou

Uczniowie mnie na kursie zapytali, co znaczy czeskie słowo "strniště".
Chociaż miałem polski ekwiwalent prawie na języku, nie mogłem wspomnieć, jak dokładnie brzmi, i zdecydowałem się to polskie słowo wyśledzić wg tego, gdzie wiedziałem, że go słyszałem:
- ja: Jak się (…)

Wyświetlić ten artykułKultura zamiast słownika

Żona przyszła do domu,
ja ją idę przywitać do drzwi,
i żona w drzwiach mówi:

"[běž ode mě]" ( = odejdź ode mnie),
więc zaczynam się wycofywać,
ale żona kontynuuje:
"... plecak"
... aha, ona mnie nie wygania,
ale odwrotnie: mówi "Bierz ode mnie plecak" !

Nie wiem, (…)

Wyświetlić ten artykuł[bież]

Dnia 30. 6. 2022 traca waznosc czeskie banknoty, ktore z przodu w lewo nie maja zoltych kropek.

Znaczy koncza czeskie banknoty z lat 90.;
z wyjatkiem 5.000 CZK, ktora zostaje wazna tez z 1999 roku.

Jezeli czeski banknot nie posiada zoltych (…)


Wyświetlić ten artykułTraca waznosc czeskie banknoty, ktore z przodu w lewo nie maja zoltych kropek.

Wtorek 5. 7. i sroda 6. 7. sa w CZ swieta;
mozna wiec zakladac, ze duzo Czechow (i nawet calych firm) w poniedzialek 4. 7. bedzie mialo wolne;
czyli ze duzo Czechow (czeskich firm) bedzie mialo wolne od soboty 2. (…)

Wyświetlić ten artykułŚwięta 5. 7. i 6. 7. w CZ

Nawet rodowici Czesi z magisterskim wyksztalceniem maja w czeskim klopoty typowo z dwoma tematami:

1) Pisanie "mě" vs. "mně"
Bo wymowa jest dokladnie taka sama; choc pisowna i znaczenie inne.
Dotyczy i samych slow "mě" i "mně" (rozne przypadki zaimku "ja")
i roznych (…)

Wyświetlić ten artykułJi vs. jí; ni vs. ní

Zadzwonil do mnie kuzyn i zapytal sie mnie,
co to po polsku znaczy [droga waska i kreta].

Powiedzialem mu, ze pewnie to bedzie [wonska i krenta], ze przy tym "a" i "e" pewnie jest ogonek,
i wyjasnilem mu, o co chodzi (CS: (…)


Wyświetlić ten artykułDroga wąska i kręta

vydržet CS = wytrzymać PL

To cos calkowicie innego niz "wydrzeć" PL.

Nie chodzi o dawniej bliskie slowa jak w przypadku zdradliwych slow,
nie chodzi o pokrewne slowa;
jest to calkowicie inna konstrukcja slowa.


Podobne czeskie slowo (z troche innym znaczeniem),
to slowo "vydřít" (…)

Wyświetlić ten artykułVydržet CS = Wytrzymać PL

Rzeczowniki rodzaju żenskiego,
które w czeskim kończą się przez spółgłoskę:


1)
Niektóre są dla polskich uczniów zaskakujące,
dlatego że w polskim mają rodzaj męski,
natomiast w czeskim mają rodzaj żenski:

- ta tramvaj CS = ten tramwaj PL
- ta garáž CS (…)

Wyświetlić ten artykułRzeczowniki rodzaju żenskiego kończące przez spółgłoskę

s ním CS = z nim PL

sním CS
– zjem PL (dokonany)
– śnię PL (niedokonany)
– marzę PL (niedokonany)

Znaczenia śnić vs. marzyć Czech nawet raczej nie będzie uważal za dwie różne znaczenia,
dlatego że po czesku obie znaczenia (…)

Wyświetlić ten artykułS ním CS = Z nim PL

Loď vs. Lodž;
Zlatý vs. Zlotý


loď CS
=
łódź (statek) PL


Lodž CS
=
Łódź (miasto) PL

Odmiana:
https://prirucka.ujc.cas.cz/?slovo=Lod%C5%BE



zlatý CS:
złoty PL
- (przymiotnik)
-- materiał/metal/medal
-- kolor,
-- człowiek/serce/charakter;
gulden PL
- moneta w Austrii, w tym w Czechach, do 1892 r.


Zlotý CS
=
Złoty (PLN, PLZ) PL



W nazwach własnych stara się więc (…)

Wyświetlić ten artykułLoď vs. Lodž

"Ch" – jedna litera, lub dwie?

Język vs. ICT – liczba pól i porządek;
alfabet, alfabet fonetyczny i alfabet Morsa




Z punktu widzenia języka czeskiego "ch", to jedna litera;
chociaż fizycznie zapisywana za pomocą dwu znaków.

Sytuacja więc jest bardzo podobna jako w przypadku (…)


Wyświetlić ten artykuł"Ch" – jedna litera, lub dwie?

Úhly / Kąty


1)
W geometrii:


kąt PL
=
úhel CS


úhlová bruska, flexa CS
=
szlifierka kątowa, gumówka PL


úhloměr CS
=
kątomierz PL


0 °
nulový úhel
kąt zerowy


(0; 90) °
ostrý úhel
kąt ostry



90 °
pravý úhel
kąt prosty (!)


kolmý CS (jaki, przymiotnik)
kolmo CS (jak, przysłówek)
=
pod kątem prostym PL



(90; 180) °
tupý úhel (dosłownie (…)


Wyświetlić ten artykułÚhly / Kąty

W czeskim mamy powiedzenie
"Je to sice dál, zato horší cestou."

Znaczy:
"Jest to co prawda dalej, ale gorszą drogą."

Rozpowszechnione zostało prawdopodobnie na podstawie czechosłowackiego filmu "Sněženky a machři" z 1982 r.,
gdzie chodziło o wycieczkę na nartach w ramach szkolnego kursu (…)

Wyświetlić ten artykułJe to sice dál, zato horší cestou.

právě, no právě CS
=
właśnie, no właśnie PL
(zgoda, powód)



právě, zrovna CS
=
właśnie, akurat PL
(konkretny moment w czasie; konkretny podmiot, konkretna osoba)



"právě tehdy, když" (v matematice), "tehdy a pouze/jen tehdy, když" CS
=
"wtedy i tylko wtedy, (…)

Wyświetlić ten artykułPrávě, no právě CS

Co může znamenat české slovo "sestra"?


1)

sestra CS = siostra PL

ségra CS = siostra PL (potocznie)

sestřička CS = siostrzyczka PL



2)

jeptiška, řádová sestra, sestra, řeholnice, mniška CS
= zakonnica, siostra zakonna, mniszka PL


matka představená, abatyše CS ~ matka przełożona PL (…)


Wyświetlić ten artykułSestra

Co vlastní Karel
nebo co se jmenuje po Karlovi

Karlův pes, Karlův syn
Karlův automobil, Karlův most, Karlův byt
Karlova škodovka, Karlova manželka, Karlova Studánka, Karlova univerzita
Karlovo auto

Karlovi psi, Karlovi synové
Karlovy automobily, Karlovy Vary
Karlovy dcery
Karlova auta


Někteří Češi (především v jihozápadních Čechách, ale i (…)

Wyświetlić ten artykułCo vlastní Karel

Šachové figurky / Bierki szachowe:
♙ pion PL = pěšec CS
♘ skoczek, koń PL = jezdec, kůň CS
♗ goniec, laufer PL = střelec CS
♖ wieża PL = věž CS
♕ hetman, królowa, dama PL = dáma, královna CS
♔ król PL = (…)


Wyświetlić ten artykułŠachové figurky / Bierki szachowe:

Dáma (hra) = warcaby !

A máme tu další zrádné slovo. Tentokrát jde o název deskové hry:

warcaby (PL) = dáma (CS) = draughts (EN) = checkers (US EN) = dama/damas (různé jazyky)

vrhcáby (CS) = backgammon (EN) = tryktrak (PL)

Ještě (…)


Wyświetlić ten artykułDáma (hra) = warcaby !

do × k/ke:

Jdu ke kostelu – mám schůzku u kostela.
("u" CS = przy, koło, około PL)
– Nejdu dovnitř, zastavím se venku.

Jdu do kostela – mám schůzku v kostele.
("v" CS = w PL)
– Jdu dovnitř.

Wyświetlić ten artykułdo × k/ke:

Chyba największy czeski bard był Karel Kryl.

I jego chyba najwięcej popularna (najwięcej w kierunku popu) piosenka to "Anděl" (Anioł):
– https://www.youtube.com/watch?v=KkdXbPy97OE
– https://www.youtube.com/watch?v=pkEcC2zzXRQ
– (Drugi skrot tylko na wypadek ze by poprzedni link nie dzialal.)



Kiedy po (…)


Wyświetlić ten artykułChyba największy czeski bard był Karel Kryl.

Jak w czeskim czytamy angielskie "a":

Coś traktujemy już jako (prawie) czeskie słowo, więc "a" czytamy jako [a]:
manažer [manažer],
superman [superman],
hamburger [hamburgr], hambáč
To czytamy mniejwięcej po czesku (tylko w hamburgeru wypuszczamy "e" jak w angielskim, i reszta już jest jak (…)

Wyświetlić ten artykułJak w czeskim czytamy angielskie "a":

banan (uśmiech) PL
=
rohlík (úsměv) CS


mieć banana (na twarzy) PL
=
mít (na obličeji) rohlík CS


Jednak wydaje mi sie,
ze w czeskim jest ten idiom z rogalem znacznie mniej uzywany
i nawet znacznie mnie znany niz w polskim idiom (…)


Wyświetlić ten artykułbanan (uśmiech) PL

"sofa" PL będzie po czesku:
gauč,
kanape,
pohovka,
troj/dvoj/dvou-pohovka,
sedačka,
sofa,
lenoška,
divan,
otoman

(Foto: Wikimedia: Wikidapit)


Wyświetlić ten artykuł"sofa" PL będzie po czesku:

Nazwy geograficzne – zeměpisné názvy

Z jezykiem obcym uczy sie czlowiek znow praktycznie cala podstawowke, slownictwo z wszystkich dziedzin, taksonomie kazdego przedmiotu.
Oraz terminy zawodowe z swojej specjalizacji.

Jedna z takich dziedzin ogolnej wiedzy, to geografia.

Warto wiedzic, ze:

Węgry = Maďarsko

Węgry dawniej = (…)

Wyświetlić ten artykułNazwy geograficzne – zeměpisné názvy

skrývat, ukrývat CS = chować PL;
chovat CS = hodować (o zwierzętach) PL;
hodovat CS = ucztować PL;
účtovat CS = księgować PL.

chovat se CS = zachowywać się PL

hodować (o roślinach) PL = pěstovat CS

(Foto:
Pixabay License
Free for commercial use
)


Wyświetlić ten artykułskrývat, ukrývat CS = chować PL;

Kachna CS = Citroën 2 CV
Kačena CS = Tatra 805
Kaczka PL = Mercedes Benz T1 (208, 308, ...)

VW Brouk CS = VW Garbus PL
Żuk PL = Žuk CS

Mały Fiat, Maluch PL = Maluch CS
Duży Fiat PL = Polský Fiat, (Polský) (…)


Wyświetlić ten artykułKachna CS = Citroën 2 CV

Nasnídat se = Zjeść śniadanie
Naobědvat se = Zjesć obiad
Navečeřet se  = Zjeść kolację

Najíst se = Zjeść
(samo "zjeść"; bez precyzowania co konkretnie)

Sníst dort = Zjeść tort
(fyzicky ho sníst; dojíst; nechat prázdný talířek)

Dát si dort = Zjeść tort
(celá (…)

Wyświetlić ten artykułNasnídat se = Zjeść śniadanie

kapesní nůž, kapesní nožík, zavírací nůž, zavírací nožík CS
= scyzoryk, nóż kieszonkowy PL

(
malý nůž = nožík
kapesní = kieszonkowy
)

Za socialismu byla v Československu rozšířená "rybička",
malý kapesní nůž s kovovou střenkou ve tvaru ryby,
takže i samo slovo "rybička" může znamenat: (…)


Wyświetlić ten artykułkapesní nůž, kapesní nožík, zavírací nůž, zavírací nožík CS

podporovat = popierać, wspierać

popírat = zaprzeczać
zapírat = nie przyznawać się, ukrywać

vzpěrač = ciężarowiec (osoba, sportowiec)
vzpírat
- podnosić (hantel), podpierać;
- sprzeciwiać się, przeciwstawiać.

vzpěra = wspornik
výztuha, výztuž = wzmocnienie, zbrojenie, umocnienie

Wyświetlić ten artykułpodporovat = popierać, wspierać

świadomość = vědomí
sumienie = svědomí

Wyświetlić ten artykułświadomość = vědomí

kolem, okolo CS
=
koło, około PL

Wszystkie trzy znaczenia:
- Iść po swojej trasie, która jest blisko tego miejsca.
- Chodzić dookoła tego miejsca (CS: dokola).
- Numerycznie: cca, zgrubsza.



kolo CS
=
koło PL (kluczowa część pojazdu)


(jízdní) kolo CS
=
rower PL
(…)

Wyświetlić ten artykułkolem, okolo CS

SUV
[suv] PL
[es-ú-vé] CS, [esúvéčko] CS potocznie

Opel
[opel] PL
[opl] CS

Renault
[renó] PL
[renolt] CS

Beemka PL (potocznie)
Bavorák, Bavor, Bávo CS (potocznie)

Wyświetlić ten artykułSUV

w razie, że PL:
v případě, že 


w razie czego PL:
případně,
eventuálně,
kdyžtak (potocznie),
když tak (potocznie)
(... mám náhradní, mám ještě jeden, mám i stan, ...)


na wypadek PL:
pro jistotu,
pro každý případ,
pro sichr (potocznie),
pro strýčka příhodu (archaicznie (…)

Wyświetlić ten artykułw razie, że PL:

krótkofalówka PL = krátkovlnná vysílačka CS
parowóz PL = parní lokomotiva CS

Czech powie w dużo kontekstach tylko samo "vysílačka" lub tylko samo "lokomotiva".
(Jeżeli już wiemy, o jakiej konkretnie mówimy;
lub jeżeli nie potrzebujemy odróżniać rodzaju.)

Całe wyrażenie z przymiotnikiem Czech użyje (…)


Wyświetlić ten artykułkrótkofalówka PL = krátkovlnná vysílačka CS

pracovat na nějakém projektu / pracovat na sobě
(na kom, na čem; na něčem)

=

pracować nad jakimś projektem / pracować nad sobą
(nad kim, nad czym; nad czymś)





dárek k narozeninám
(ke komu, k čemu)

=

prezent na urodziny
(na kogo, na co)

Wyświetlić ten artykułpracovat na nějakém projektu / pracovat na sobě

Stůl bez stolu,
dům bez domu:


Zmiana "ů" vs. "o" w środku słowa.


Zgrubsza jak po polsku ("stůl" CS),
jednak nie do końca ("dům" CS):




Mianownik i biernik
(1. p. "kto, co" i 4. p. "kogo co"):

stůl CS = stół PL
dům CS = (…)

Wyświetlić ten artykułStůl bez stolu,

prosto PL
- rovnou CS
(prosto, wprost PL; ~ bezpośrednio PL)
- rovně CS
(~ kierunek PL; ~ bez zakrętów, bez skręcania PL)



poprvé CS = pierwszy raz, po raz pierwszy PL
(można pisać też "po prvé" CS; jednak (…)

Wyświetlić ten artykułprosto PL

Jesteśmy tu we dwie PL
=
Jsme tu dvě CS (bez "ve"!);
Jsme tu ve dvou CS;
Jsme tu ve dvou lidech CS.


Jsme tu ve dvě (hodiny) CS
=
Jesteśmy tu o drugiej (godzinie) PL

Wyświetlić ten artykułJesteśmy tu we dwie PL

wzajemnie, nawzajem PL
(jako odpowiedź na życzenia)
=
tobě taky / vám taky / nápodobně CS

Wyświetlić ten artykułwzajemnie, nawzajem PL

Král Klacek?

Czasami jakis Czech powie "jako za krále Klacka".
Co by to doslownie znaczylo, i ze jest taka przez Czechow uzywana formulacja niepoprawna i w sumie bezsensowna, to wyjasnie nizej;
teraz szybkie przetlumaczenie calego idiomu/zwrotu:

Zwrot "jako za krále (…)


Wyświetlić ten artykułKrál Klacek?

Jak si ze dvou knih složit polsko-český odborný slovník

Původně napsáno v lednu 2021 na FB;
zde v mírně stručnější verzi publikováno cca o rok později.


Přišel jsem na zajímavé know-how, jak získat velmi dobrý anatomický slovník:

Dostal jsem v Polsku vydaný (…)


Wyświetlić ten artykułJak si ze dvou knih složit polsko-český odborný slovník

dovedu, dokážu, zvládnu
(dovést, dokázat, zvládnout) CS
=
potrafię, dam radę, jestem w stanie PL


dokážu (dokázat) CS
=
udowodnię (udowodnić) PL

dovedu (dovést) CS
=
doprowadzę (doprowadzić) PL



zvládnout, naučit se CS
=
opanować, nauczyć się PL

Wyświetlić ten artykułdovedu, dokážu, zvládnu

nyní CS = teď CS
= teraz PL

teď:
normalny język, codzienna komunikacja, stylistyka neutralna

nyní:
język formalny, urzędowy, literacki, poetycki, archaiczny; wyższa forma językowa

-------

není CS = nie jest, nie ma PL
(3. os., liczb. pojedyncza)

-------

niniejszym PL = tímto CS
(formalne pismo, oficjalna deklaracja)

Wyświetlić ten artykułnyní CS = teď CS

naprzeciwko kogo czego
(genitiv, dopełniacz)
=
naproti komu čemu
(dativ, celownik)

---

zadowolony z kogo czego
(genitiv, dopełniacz)
=
spokojený s kým čím
(instrumentál, narzędnik)

---

zadowolony, że 
=
spokojený, že 
(chociaż to działa tak samo w obu językach :) )

Wyświetlić ten artykułnaprzeciwko kogo czego

skleník CS = szklarnia PL

sklárna CS = huta szkła PL

Wyświetlić ten artykułskleník CS = szklarnia PL

(ten) vrtulník, (ta) helikoptéra
=
(ten) śmiegłowiec, (ten) helikopter


(ta) vrtule = (to) śmigło
// Část letadla; a slangově v IZS (přinejmenším mezi hasiči) také vrtulník LZS (letecké záchranné služby) – v obou jazycích a státech.
// Część samolotu; i slangowo (…)

Wyświetlić ten artykuł(ten) vrtulník, (ta) helikoptéra

małżeństwo Nowaków PL,
państwo Nowakowie PL
(ludzie, para)
=
manželé Novákovi CS,
pan a paní Novákovi CS

×

małżeństwo PL
(status, instytucja, zawarcie, nieważność, ...)
=
manželství CS

Wyświetlić ten artykułmałżeństwo Nowaków PL,

štíhlý CS = szczupły PL
hubený CS = chudy PL

chudý CS = biedny PL



tlustý CS = gruby PL

tučný CS = tłusty PL
(jedzenie, mleko, mięso; font bold; 7 lat)


Skoro "tlustý" nie brzmi ladnie, to używa się:

silnější, silný CS = puszysty, większy (…)

Wyświetlić ten artykułštíhlý CS = szczupły PL

stávka CS = strajk PL

stawka (godzinowa) PL = (hodinová) sazba CS
stawka (o coś) = sázka CS

kwota PL = částka CS

Wyświetlić ten artykułstávka CS = strajk PL

Blatník, dveře, kolo, pneumatika, světlo, reproduktor (např. u auta):

- levý přední,
- pravý přední,
- levý zadní,
- pravý zadní.

Je vhodné říci nejdříve levý/pravý,
potom teprve přední/zadní.
Je to zvyk; zní to tak lépe (přirozeněji)
než "přední levý" apod.


Stejně tak:

- (…)


Wyświetlić ten artykułBlatník, dveře, kolo, pneumatika, světlo, reproduktor (např. u auta):

gra planszowa, planszówka = desková hra, deskovka
hrát koho co: deskovou hru, deskovku

Wyświetlić ten artykułgra planszowa, planszówka = desková hra, deskovka

poprosit – poprosić
požádat – zapytać, poprosić
---
podat žádost – złożyć wniosek
---
požadovat koho co – żądać, wymagać
dožadovat se koho čeho – żądać, wymagać

------
------

řada – rząd, kolejka; szereg, gama
úřad – urząd
pořadí – porządek, kolej(ność)
popořadě, postupně – po kolei
pořádek – porządek
řád – porządek (system, (…)

Wyświetlić ten artykułpoprosit – poprosić

Dokonavý vid (aspekt dokonany):
promyslet to, promyslím to
rozmyslet si to, rozmyslím si to
vymyslet to, vymyslím to

Nedokonavý vid (aspekt niedokonany):
myslet, myslím
myslet na to, myslím na to
myslet si, myslím si
přemýšlet o tom, přemýšlím o tom
promýšlet to, promýšlím to
rozmýšlet si to, rozmýšlím si to
vymýšlet (…)

Wyświetlić ten artykułDokonavý vid (aspekt dokonany):

- banánové děti CS
– zvenku (fyzicky) Asiati (žlutí), zevnitř (mentalitou) Češi/Evropani (bílí)
– odzewnątrz (fizycznie) Azjaci (żółci), odwewnątrz (mentalnością) Czesi/Europejczycy (biali)
– dzieci wietnamskich rodziców, które już urodziły się w (…)

Wyświetlić ten artykuł- banánové děti CS

Polski zwrot "być pod wrażeniem (kogoś/czegoś)" nie można do czeskiego przetłumaczyć tak wprost.
W czeskim to sformulujemy inaczej:

- Udělal/-a/-o jsi na mě dojem. (Zrobiłeś na mnie wrażenie. Jestem pod Twoim wrażeniem.)
- Udělal na mě dojem. (Jestem pod jego wrażeniem.)
- Udělala (…)

Wyświetlić ten artykułPolski zwrot "być pod wrażeniem (kogoś/czegoś)" nie można do czeskiego przetłumaczyć tak wprost.

Uruchomiłem dla tego blogu RSS kanał:

https://www.adamek.cz/rss-blog/?blog=czeski


RSS kanal mozna sobie dodac do czytniku RSS,
Panstwa czytnik na podstawie tego bedzie ten kanal obserwowac,
i Panstwo tak zawsze natychmiast dostana informacje, ze sie na blogu pojawilo cos nowego.

Czytnik RSS to albo oprogramowanie specjalizowane, przeznaczone (…)

Wyświetlić ten artykułUruchomiłem dla tego blogu RSS kanał:

ždímat (prádlo; ručně) = wykręcać
ždímat (prádlo; v pračce) = wirować
ždímat (někoho, např. stát; koho co) = wyciskać, drenować

Wyświetlić ten artykułždímat (prádlo; ručně) = wykręcać

Dziś dowiedziałem się ciekawą rzecz:
Czeskie słowo "volant"
(znaczy: okrągła kierownica samochodowa)
pochodzi bardzo prawdopodobnie z francuskiego,
dlatego że po francusku jest to dokładnie tak samo – też "volant".

Więc jeżeli ktoś nie pamiętał, jak jest po czesku kierownica w (…)


Wyświetlić ten artykułDziś dowiedziałem się ciekawą rzecz:

całe szczęście, że PL
= ještě štěstí, že CS



to ještě jde CS;
aspoň, že ... CS
~
pół biedy PL,
chociaż PL

Aspoň že tak = No to pół biedy

Wyświetlić ten artykułcałe szczęście, że PL

kaloryfer, sześciopak (mięsień brzucha) PL
= pekáč buchet, buchtičky (břišní sval(y)) CS

Już się w Czechach i języku czeskim używa też angielski wyraz "sixpack",
jednak dokładnie tak, znaczy po angielsku, bez tłumaczenia albo innej poprawy na czeski.

Wyświetlić ten artykułkaloryfer, sześciopak (mięsień brzucha) PL

uhlí CS = węgiel PL (materiał opałowy)
uhlík CS = węgiel PL (C, karbon, materiał konstrukcyjny, pierwiastek)
uhlovodan CS (archaismus; dnes už spíše "sacharid") = węglowodan PL
uhlovodík CS = węglowodor PL
živočišné uhlí CS (…)

Wyświetlić ten artykułuhlí CS = węgiel PL (materiał opałowy)

Kde, tady, doma vs. Kam, sem, domů:

Kde je?
Je tady
Je tam
Jsem doma (bez "v") (jako "home" EN),
Jsem v domě, jsem v domu (jako "house" EN),
Jsem dole (bez "na"!),
Jsem nahoře (v patře, na kopci),
Jsem na hoře (na nějaké hoře, (…)

Wyświetlić ten artykułKde, tady, doma vs. Kam, sem, domů:

Napsala mi učitelka z české základní školy, že má ve třídě na prvním stupni ZŠ polského žáka (a kromě něj ještě Ukrajince),
tak jestli bych jí mohl poradit, jak s ním má postupovat,
aby ho nastartovala na vnímání českého jazyka.

Protože (…)

Wyświetlić ten artykułNapsala mi učitelka z české základní školy, že má ve třídě na prvním stupni ZŠ polského žáka (a kromě něj ještě Ukrajince),

V jedné facebookové skupině, kde si vzájemně radí jazykáři,
se jeden jazykář nás ostatních zeptal,
jak v kontextu hraní počítačových her vznikl výraz "Chytám ping" ve smyslu "hra se mi seká" (čili "hra mi neběží plynule").

Jelikož by to mohlo zajímat (…)

Wyświetlić ten artykułV jedné facebookové skupině, kde si vzájemně radí jazykáři,

Czasami troche z przesada mowie, ze kiedy ktos pojedzie samochodem z Hradca Králové do Kudowy (po normalnej drodze, poza niedawno otworzonym odcinkiem autostrady),
to na czeskim oznakowaniu drogowym zobaczy piec wersji, jak (nie)mozna napisac nazwe miasta "Wrocław".
W tym np. (…)


Wyświetlić ten artykułCzasami troche z przesada mowie, ze kiedy ktos pojedzie samochodem z Hradca Králové do Kudowy (po normalnej drodze, poza niedawno otworzonym odcinkiem autostrady),

"pokecat" / "pokecat si" (s někým)
= pogadać (z kimś) – potocznie

"pokecat" (něco)
= polać i zabrudzić (coś) – zrobić na tym małą plamę – potocznie

"pokecat se"
= polać i zabrudzić się, polać i zabrudzić sobie ubranie (np. jogurtem, keczupem, (…)

Wyświetlić ten artykuł"pokecat" / "pokecat si" (s někým)

Na czym to polega? = V čem to spočívá?
To polega na tym, że ... = To spočívá v tom, že ...
Polega to na kim czym. = Spočívá to v kom čem.

Wyświetlić ten artykułNa czym to polega? = V čem to spočívá?

O co jde CS = O co chodzi PL
Bylo by s tím (hodně) běhání CS = Było by z tym (dużo) zachodu PL
ucházet se o ... CS = ubiegać się o ... PL
uprchlík CS = uchodźca PL (utíkat, prchat (…)

Wyświetlić ten artykułO co jde CS = O co chodzi PL

"a" CS
- "i" PL

"i" CS
- "też", "także", "nawet", "i ... i ..." PL
("i"/"oraz" z akcentem na fakt, że oba/wszyscy) PL

"nebo", "či" CS
- lub, albo PL

"czy" PL (w srodku zdania orzekajacego; na poczatku warunku)
- jestli, zda CS

"czy" PL (na poczatku (…)

Wyświetlić ten artykuł"a" CS

Jest bezpieczny
- je v bezpečí (pro sebe; není ohrožen, není v ohrožení)
- je bezpečný (pro okolí, pro ostatní; neohrožuje ostatní/okolí)

Wyświetlić ten artykułJest bezpieczny

W czeskim powinniśmy odróżniać słowa "náledí" vs. "ledovka".

Przeciętny Czech (w tym ja), który się nie specjalizuje w meteorologii, się na różnicy między tymi słowami nie zna.
Ktoś nawet nie ma pojęcia, że te słowa trzeba odróżniać;
i niektórzy mamy (…)

Wyświetlić ten artykułW czeskim powinniśmy odróżniać słowa "náledí" vs. "ledovka".

Světové strany:
- sever CS = północ PL
- jih CS = południe PL
- západ CS = zachód PL
- východ CS = wschód PL

poledne CS = południe PL – w sensu czasu
půlnoc CS = północ PL – w sensu czasu

záchod, toaleta CS (…)


Wyświetlić ten artykułSvětové strany:

(Napisano i na FB opublikowano 25. 7. 2021)

Przyniosłem z lasu kwiaty lipy na herbatę, i przy tej okazji wpadło mi do głowy, że muszę tutaj napisać, które drzewo jest czeskim narodowym drzewem.
Właśnie lipa. Po czesku "lípa".

Z tego, że (…)


Wyświetlić ten artykuł(Napisano i na FB opublikowano 25. 7. 2021)

Olimpiada Matematyczna PL =
Matematická olympiáda CS

Olimp PL = Olymp CS

matematyka PL = matematika CS
informatyka PL = informatika CS

fizyka PL = fyzika CS
(to latwo zapamiętać, skoro tutaj są te i/y dokładnie odwrotnie)

politechnika PL = polytechnika CS
(z řeckého πολύ, polý, mnoho)

poliklinika (…)

Wyświetlić ten artykułOlimpiada Matematyczna PL =

Zdecydowałem się naprogramować sobie i uruchomić mikroblog.

Mam zamiar tutaj publikować krótkie posty / artykuły, podobne jako np. na swojej stronie Facebookowej "Martin Adámek – Język czeski dla Polaków",
jednakże tutaj będą u mnie na witrynie w środowisku poza Facebookiem i (…)

Wyświetlić ten artykułZdecydowałem się naprogramować sobie i uruchomić mikroblog.

 

Skok w górę do: Menu nawigacyjne
(skrót klawiatury Alt + Shift + „5”)

Zainteresowani tą stroną?

  • Add to bookmarks (Ctrl+D)
  • Udostępnić link (CB radio)Skok w górę do:
  • Wydrukować (Ctrl+P)
  • Cytować według ISO 690

    Tę stronę

    ADÁMEK, Martin. Blog (czeszczyzna): Język czeski dla Polaków. Martin Adámek [online]. Náchod / Meziměstí (Republika Czeska) [dostęp 2022-08-09]. Dostępny w Internecie: https://www.adamek.cz/pl/czeski/blog

    Całą witrynę

    ADÁMEK, Martin. Martin Adámek [online]. Náchod / Meziměstí (Republika Czeska) [dostęp 2022-08-09]. Dostępny w Internecie: https://www.adamek.cz/pl

 

 
 

Narodowe kulturowe dziedzictwo

WebArchiv – Ta witryna jest archiwowana przez Bibliotekę Narodową Republiki Czeskiej Ta witryna jest regularnie archiwowana przez Bibliotekę Narodową Republiki Czeskiej z powodu jej kulturowej, edukacyjnej, naukowej, badawczej lub innej wartości informacyjnej w celu dokumentacji autentycznej próbki czeskiej przestrzeni www. Witryna ta jest częścią kolekcji czeskich witryn webowych, które ma Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej zamiar długoterminowo przechowywać i udostępniać dla przyszłych pokoleń. Ich zapis jest częścią Czeskiej narodowej bibliografii oraz katalogu Biblioteki Narodowej Republiki Czeskiej.  

 

 
 

Na wesoło

Obok siebie w autobusie stoją dwie osoby: Ona i On. Ona spojrzała na niego, on na nią:
- Informatyk (pomyślała studentka)
- Studentka (pomyślał bezdomny

 

Aforyzmy

Inwestowanie w wiedzę zawsze przynosi największe zyski.
[Benjamin Franklin]