Zkratka na hlavní stranu: Alt + Shift + horní 2(ě)
Linkedin FB e-mail Google Plus Twitter

Hledat na tomto webu

 
 

Blog (čeština)
Český jazyk pro Poláky
Článek č. 152

 


Pro- vs. pře- CS (prze- PL)

Život se má prožít, ne přežít.
=
Życie trzeba przeżyć, nie przeżyć.

----------

Generalnie prze- PL:
1) pro- CS: środkem
2) pře- CS: górą, z punktu A do punktu B

----------

projít se = przejść się, zrobić sobie spacer
projít kontrolou = przejść kontrolą, przez kontrolę
projít někomu něco = zostać coś bez kary dla kogoś
projít, expirovat = przeterminować (o jedzeniu, itp.)
projít skrz (něco) = przejść (przez coś) na wylot
projít (si) něco = przejrzeć, przekartkować coś, zajrzeć na wszystkie pozycje

----------

přejít (přes) silnici, most, lávku, prkno, ...
= przejść (przez) drogę, most, kładkę, deskę, ...

přejít z jednoho klubu do druhého, ke konkurenci, ze čtvrti do čtvrti...
= przejść z jednogo klubu do drugiego, do konkurencji, z dzielnicy do dzielnicy...

----------

projet
– jak 1., 2. i 5. znaczenie ad "projít",
tylko że od "jet"="jechać"; nie od "jít"="iść"

----------

přejet
– jak 1. znaczenie ad "přejít",
tylko że od "jet"="jechać"; nie od "jít"="iść"
+ też z dzielnicy do dzielnicy

přejet
- przejechać fizycznie przez górę jakieś przeszkody

přejet (vozidlem někoho)
- potrącić (pojazdem kogoś)

----------

pronést (přes kontrolu), propašovat
= przenieść (przez kontrolę), przemycić

pronést se 
– zostać po chwili niesienia ciężkim
(Pronese se to. = Jak się to niesie dalej, zaczyna to być ciężkie.)


přenést (odněkud někam)
= przenieść (skądś gdzieś)


----------

prodat = sprzedać

předat = przekazać (wręczyć, oddać)

----------

prohlížet
= przeglądać (kartkować, obserwować, ...), uważnie, długo i detalowo patrzeć

přehlížet
– ignorować
– ew. też patrzeć z góry na krajobraz (jak sokoł w piosence)



prozíravý
– ktoś, kto przewiduje, co się może zdarzyć

přezíravý
– ignorujący, uważający się za lepszego od drugich



prohlédnout (si) (něco – koho, co)
– obejrzeć (sobie), sprawdzić, zwiedzić (coś)

prohlédnout
– po dłuższym czasie zrozumieć, że coś nie jest tak dobre, jak się wydawało, zmienić sobie znacząco opinie na coś/kogoś w kierunku od "bardzo dobre" do "bardzo złe"

přehlédnout (něco; koho, co), nevšimnout si (něčeho; koho, čeho)
– przeoczyć (coś), nie zauważyć (czegoś)
– ew. też popatrzeć z góry na krajobraz (jak sokoł w piosence, jednak w aspekcie dokonanym)

Różnica między "přehlížet" (ignorować) i "přehlédnout" (przeoczyć) jest nie tylko w aspekcie (niedokonany × dokonany), ale też w tym, że:
- "přehlížet" zazwyczaj znaczy raczej ignorować celowo, specjalnie, uważać za niezasługujące uwagi
- "přehlédnout" znaczy przeoczyć niechcący


----------


prodělat
= być na transakcji do tylu


předělat, přepracovat
= przerobić


prodělat konkrétní nemoc / chorobu / onemocnění (koho co)
= przejść przez konkretną chorobę
Znaczy, że ten człowiek miał tą chorobę; używa się raczej w kontekscie, że już kiedyś w życiu tą chorobę ten człowiek przynajmniej raz miał:
"Prodělal neštovice / covid / ..." = "Miał (już kiedyś) ospę / covid / ..."
Może się użyć też w kontekście, że w jakimś czasie miał ten człowiek tą chorobę (jakiąś zwykłą), ale tam się raczej użyje proste "mít" CS = "mieć" PL:
"Minulý měsíc měl chřipku." = "W zesłym miesiącu miał grypę."

přechodit konkrétní nemoc / chorobu / onemocnění (koho co)
= przejść przez konkretną chorobę nie lecząć się
Nie leżeć w łóżku, normalnie się zajmować zwykłymi sprawami (chodzić zamiast leżeć).
"Přechodil chřipku" = Miał grypę i nie leczył ją


----------

prožít život (někde, nějak) = przeżyć (spędzić) życie (gdzieś, jakoś)
– przeżyć życie w jakiś sposob (albo na jakimś miejscu)
– "Většinu života prožil..." v kom, čem (v Praze, v bídě, ...); s kým, čím (s manželkou); jako kdo, co (jako prodavač v železářství)


prožít život naplno = przeżyć życie w pełni
– skorzystać z niego i z jego możliwości

prožít/zažít těžké chvíle
– przeżyć trudne momenty


přežít
– przeżyć (wyjsć z czegoś żywy; survive EN)



prožívat něco (koho, co)
– być w czymś emocjonalnie angażowany, nerwować się przez to, znacznie się czymś interesować (jakaś czyjaś sytuacja życiowa, walka sportowa, jakiś temat publiczny, ...)

prožívat/zažívat těžké chvíle, prožívat/zažívat radostné chvíle, ...
– przeżywać (mieć) trudne momenty, radosne momenty, ...


přežívat
– żyć na granicy możliwości (zazwyczaj finansowych; ew. warunki, jeżeli chodzi np. o rośliny), ledwo, z trudnością, w biedzie; nie rozwijać się, walczyć o przeżycie


----------


proložit
– między pojedyncze warstwy / pozycje / sztuki dać zawsze po jednej warstwie / pozycji / sztuce czegoś innego
(np. dać małe desky wpoprzek dużych desek, że by te duże/główne nie zgniły)



přeložit = przełożyć, przeładować PL
– przetłumaczyć pisemnie tekst z jednego języka do innego
– złożyć np. papier np. na połowy
– zmienić termin wydarzenia
– przesunąć pracownika na inne stanowisko, na inne miejsce pracy
– przeładować materiał z jednego środku transportu na inny
– załadować na środek transportu za dużą masę ładunku


----------

Prefiks "pře-" może znaczyć, że coś zrobiło się za dużo.
Coś jak "za-" PL.

přehnat = przesadzić

přesáhnout, překročit = przekroczyć

přetížit, přeložit = przeciążyć

přejíst se = zjeść za dużo

překombinovat = coś zmieniać i optymalizować za dużo, spowodować w ten sposób komplikacje i zamieszanie

itp.


Od takich czasowników też można zrobić przymiotniki. Np.:
- přetížený automobil, přeložený automobil
- přeložený koncert (na jiné datum nebo jiný čas)
- přejedený člověk (po vydatném obědě)
...


----------

Prefiks "pro-" też może znaczyć, że przez tą czynność został spędzony (lub zmarnowany) jakiś określony czas, ew. też inna zasoba:

Protelefonoval jsem celý den.
= Przez telefonowanie spędziłem/zmarnowałem cały dzień.

Protelefonoval jsem všechen kredit.
= Przez telefonowanie zużyłem cały stan konta (u prepaidu).

protancovat celou noc
= spędzić całą noc przez taniec

itp., można używać z różnymi czasownikami.


---


propásnout (příležitost, čas odjezdu, pravý okamžik, ...), promeškat, zmeškat
= przegapić (okazję, czas wyjazdu, idealny moment, ...)

promarnit (příležitost, čas, ...)
= zmarnować (okazję, czas, ...)

prohrát
= przegrać

----------

I dużo innych konkretnych znaczeń.

----------

PS:

W języku słowackim raczej używają uniwersalne "pre-",
tak jak polski używa uniwersalne "prze-".

Natomiast w czeskim trzeba prefiksy "pře-" vs. "pro-" odróżniać.

----------

Linki:

Znaczenia 2:1:
https://www.adamek.cz/pl/jezyki/czeskie-slowa-szerse-wezsze-znaczenia/

Dla zaawansowanych
(pierwotnie zrobione dla Czechów leniwych mówić porządnie):
https://www.adamek.cz/clanky/postrehy/sloveso-delat-synonyma/

----------

Zdjęcie:
CS: Prolézačka (na dětském hřišti)
PL: Drabinki (na placu zabaw dla dzieci)

Źródło zdjęcia:
Wikimedia: Qurren
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Revolving_jungle_gym.jpg
( + wycięte)

 

Související odkazy

  


Líbil se Vám článek?


Zpětná vazba – hlasování

Hlasy se na serveru připočítají k počitadlům pro tento článek, např. kolikrát tento článek někoho pobavil a kolikrát tento článek někomu pomohl.

Neukládají se jednotlivá hlasování (vzájemná kombinace hlasů, datum, čas, ani jiné údaje).
Proto nemá smysl odesílat prázdný hlas, nemělo by se co k čemu přičíst.

 

Ve Vašem prohlížeči nebude uložena žádná informace (cookies) o tom, že už jste hlasovali.
- Ve Vašem prohlížeči tedy nebude vidět, jak jste hlasovali.
- Kdykoliv budete moci hlasovat znovu, pokud Vám článek opakovaně pomůže (pobaví Vás, potěší, …).
- Pokud Vás právě u jednoho počítače sedí více, mohou postupně hlasovat další lidé.

Počítám člověkohlasy, nikoliv lidi.
Tedy kolikrát článek někomu pomohl,
nikoliv kolika lidem pomohl
.

Třikrát potěšeného jednoho čtenáře počítám stejně jako tři různé jednou potěšené čtenáře.

Každý má do budoucna neomezený počet hlasů.
Když zapomenete, že jste pro tento článek už hlasovali, nevadí – když Vám někdy v budoucnu bude např. užitečný znovu, tak mu znovu pošlete hlas, že Vám byl užitečný.

Můžete si zvolit 1 až N možností

Štítky, labels, kategorie, témata, tagy, hashtagy

(ve vývoji)
 
#slova   #syntax-obraty  
 

Čeština a polština – jazykové služby

Skok nahoru na: Navigační menu
(klávesová zkratka Alt + Shift + horní „5”)

Zaujala Vás tato stránka?

  • Přidat do záložek (Ctrl+D)
  • Sdílet odkaz (vysílačka)Skok nahoru na:
  • Vytisknout (Ctrl+P)
  • Citovat podle ČSN ISO 690

    Tuto stránku

    ADÁMEK, Martin. Blog (čeština): Český jazyk pro Poláky. Martin Adámek [online]. Náchod / Meziměstí [cit. 2022-12-01]. Dostupné z: https://www.adamek.cz/cestina-polsky/blog

    Celý web

    ADÁMEK, Martin. Martin Adámek [online]. Náchod / Meziměstí [cit. 2022-12-01]. Dostupné z: https://www.adamek.cz

 

 
 

Národní kulturní dědictví

WebArchiv – Stránky archivovány Národní knihovnou ČR Tyto stránky jsou pravidelně archivovány Národní knihovnou ČR pro svou kulturní, vzdělávací, vědeckou, výzkumnou nebo jinou informační hodnotu za účelem dokumentace autentického vzorku českého webu. Jsou součástí kolekce českých webových stránek, které NK ČR hodlá dlouhodobě uchovávat a zpřístupňovat pro budoucí generace. Jejich záznam je součástí České národní bibliografie a katalogu NK ČR.  

 

 
 

Pro rozptýlení

Vyučující matematiky: „Proč nemáte úkol?”
Student: „Zamknul jsem si papír s výsledkem do šuplíku, ale náš čtyřrozměrný pes mi tam vlezl a roztrhal ho.”

 

Pro zamyšlení

Kromě člověka všichni živí tvorové vědí, že základním životním cílem je radovat se ze života.
[Samuel Butler]