Zkratka na hlavní stranu: Alt + Shift + horní 2(ě)
Linkedin FB e-mail Google Plus Twitter

Hledat na tomto webu

 
 

Blog (čeština)
Český jazyk pro Poláky

 


Sestra

Co může znamenat české slovo "sestra"?


1)

sestra CS = siostra PL

ségra CS = siostra PL (potocznie)

sestřička CS = siostrzyczka PL



2)

jeptiška, řádová sestra, sestra, řeholnice, mniška CS
= zakonnica, siostra zakonna, mniszka PL


matka představená, abatyše CS ~ matka przełożona PL (…)


Zobrazit tento článek

Co vlastní Karel
nebo co se jmenuje po Karlovi

Karlův pes, Karlův syn
Karlův automobil, Karlův most, Karlův byt
Karlova škodovka, Karlova manželka, Karlova Studánka, Karlova univerzita
Karlovo auto

Karlovi psi, Karlovi synové
Karlovy automobily, Karlovy Vary
Karlovy dcery
Karlova auta


Někteří Češi (především v jihozápadních Čechách, ale i (…)

Zobrazit tento článek

Šachové figurky / Bierki szachowe:
♙ pion PL = pěšec CS
♘ skoczek, koń PL = jezdec, kůň CS
♗ goniec, laufer PL = střelec CS
♖ wieża PL = věž CS
♕ hetman, królowa, dama PL = dáma, královna CS
♔ król PL = (…)


Zobrazit tento článek

Dáma (hra) = warcaby !

A máme tu další zrádné slovo. Tentokrát jde o název deskové hry:

warcaby (PL) = dáma (CS) = draughts (EN) = checkers (US EN) = dama/damas (různé jazyky)

vrhcáby (CS) = backgammon (EN) = tryktrak (PL)

Ještě (…)


Zobrazit tento článek

do × k/ke:

Jdu ke kostelu – mám schůzku u kostela.
("u" CS = przy, koło, około PL)
– Nejdu dovnitř, zastavím se venku.

Jdu do kostela – mám schůzku v kostele.
("v" CS = w PL)
– Jdu dovnitř.

Zobrazit tento článek

Chyba największy czeski bard był Karel Kryl.

I jego chyba najwięcej popularna (najwięcej w kierunku popu) piosenka to "Anděl" (Anioł):
– https://www.youtube.com/watch?v=KkdXbPy97OE
– https://www.youtube.com/watch?v=pkEcC2zzXRQ
– (Drugi skrot tylko na wypadek ze by poprzedni link nie dzialal.)



Kiedy po (…)


Zobrazit tento článek

Jak w czeskim czytamy angielskie "a":

Coś traktujemy już jako (prawie) czeskie słowo, więc "a" czytamy jako [a]:
manažer [manažer],
superman [superman],
hamburger [hamburgr], hambáč
To czytamy mniejwięcej po czesku (tylko w hamburgeru wypuszczamy "e" jak w angielskim, i reszta już jest jak (…)

Zobrazit tento článek

banan (uśmiech) PL
=
rohlík (úsměv) CS


mieć banana (na twarzy) PL
=
mít (na obličeji) rohlík CS


Jednak wydaje mi sie,
ze w czeskim jest ten idiom z rogalem znacznie mniej uzywany
i nawet znacznie mnie znany niz w polskim idiom (…)


Zobrazit tento článek

"sofa" PL będzie po czesku:
gauč,
kanape,
pohovka,
troj/dvoj/dvou-pohovka,
sedačka,
sofa,
lenoška,
divan,
otoman

(Foto: Wikimedia: Wikidapit)


Zobrazit tento článek

Nazwy geograficzne – zeměpisné názvy

Z jezykiem obcym uczy sie czlowiek znow praktycznie cala podstawowke, slownictwo z wszystkich dziedzin, taksonomie kazdego przedmiotu.
Oraz terminy zawodowe z swojej specjalizacji.

Jedna z takich dziedzin ogolnej wiedzy, to geografia.

Warto wiedzic, ze:

Węgry = Maďarsko

Węgry dawniej = (…)

Zobrazit tento článek

skrývat, ukrývat CS = chować PL;
chovat CS = hodować (o zwierzętach) PL;
hodovat CS = ucztować PL;
účtovat CS = księgować PL.

chovat se CS = zachowywać się PL

(Foto:
Pixabay License
Free for commercial use
)


Zobrazit tento článek

Kachna CS = Citroën 2 CV
Kačena CS = Tatra 805
Kaczka PL = Mercedes Benz T1 (208, 308, ...)

VW Brouk CS = VW Garbus PL
Żuk PL = Žuk CS

Mały Fiat, Maluch PL = Maluch CS
Duży Fiat PL = Polský Fiat, (Polský) (…)


Zobrazit tento článek

Nasnídat se = Zjeść śniadanie
Naobědvat se = Zjesć obiad
Navečeřet se  = Zjeść kolację

Najíst se = Zjeść
(samo "zjeść"; bez precyzowania co konkretnie)

Sníst dort = Zjeść tort
(fyzicky ho sníst; dojíst; nechat prázdný talířek)

Dát si dort = Zjeść tort
(celá (…)

Zobrazit tento článek

kapesní nůž, kapesní nožík, zavírací nůž, zavírací nožík CS
= scyzoryk, nóż kieszonkowy PL

(
malý nůž = nožík
kapesní = kieszonkowy
)

Za socialismu byla v Československu rozšířená "rybička",
malý kapesní nůž s kovovou střenkou ve tvaru ryby,
takže i samo slovo "rybička" může znamenat: (…)


Zobrazit tento článek

podporovat = popierać, wspierać

popírat = zaprzeczać
zapírat = nie przyznawać się, ukrywać

vzpěrač = ciężarowiec (osoba, sportowiec)
vzpírat
- podnosić (hantel), podpierać;
- sprzeciwiać się, przeciwstawiać.

vzpěra = wspornik
výztuha, výztuž = wzmocnienie, zbrojenie, umocnienie

Zobrazit tento článek

świadomość = vědomí
sumienie = svědomí

Zobrazit tento článek

kolem, okolo CS
=
koło, około PL

Wszystkie trzy znaczenia:
- Iść po swojej trasie, która jest blisko tego miejsca.
- Chodzić dookoła tego miejsca (CS: dokola).
- Numerycznie: cca, zgrubsza.



kolo CS
=
koło PL (kluczowa część pojazdu)


(jízdní) kolo CS
=
rower PL
(…)

Zobrazit tento článek

SUV
[suv] PL
[es-ú-vé] CS, [esúvéčko] CS potocznie

Opel
[opel] PL
[opl] CS

Renault
[renó] PL
[renolt] CS

Beemka PL (potocznie)
Bavorák, Bavor, Bávo CS (potocznie)

Zobrazit tento článek

w razie, że PL:
v případě, že 


w razie czego PL:
případně,
eventuálně,
kdyžtak (potocznie),
když tak (potocznie)
(... mám náhradní, mám ještě jeden, mám i stan, ...)


na wypadek PL:
pro jistotu,
pro každý případ,
pro sichr (potocznie),
pro strýčka příhodu (archaicznie (…)

Zobrazit tento článek

krótkofalówka PL = krátkovlnná vysílačka CS
parowóz PL = parní lokomotiva CS

Czech powie w dużo kontekstach tylko samo "vysílačka" lub tylko samo "lokomotiva".
(Jeżeli już wiemy, o jakiej konkretnie mówimy;
lub jeżeli nie potrzebujemy odróżniać rodzaju.)

Całe wyrażenie z przymiotnikiem Czech użyje (…)


Zobrazit tento článek

pracovat na nějakém projektu / pracovat na sobě
(na kom, na čem; na něčem)

=

pracować nad jakimś projektem / pracować nad sobą
(nad kim, nad czym; nad czymś)





dárek k narozeninám
(ke komu, k čemu)

=

prezent na urodziny
(na kogo, na co)

Zobrazit tento článek

Stůl bez stolu,
dům bez domu:


Zmiana "ů" vs. "o" w środku słowa.


Zgrubsza jak po polsku ("stůl" CS),
jednak nie do końca ("dům" CS):




Mianownik i biernik
(1. p. "kto, co" i 4. p. "kogo co"):

stůl CS = stół PL
dům CS = (…)

Zobrazit tento článek

prosto PL
- rovnou CS
(prosto, wprost PL; ~ bezpośrednio PL)
- rovně CS
(~ kierunek PL; ~ bez zakrętów, bez skręcania PL)



poprvé CS = pierwszy raz, po raz pierwszy PL
(można pisać też "po prvé" CS; jednak (…)

Zobrazit tento článek

Jesteśmy tu we dwie PL
=
Jsme tu dvě CS (bez "ve"!);
Jsme tu ve dvou CS;
Jsme tu ve dvou lidech CS.


Jsme tu ve dvě (hodiny) CS
=
Jesteśmy tu o drugiej (godzinie) PL

Zobrazit tento článek

wzajemnie, nawzajem PL
(jako odpowiedź na życzenia)
=
tobě taky / vám taky / nápodobně CS

Zobrazit tento článek

Král Klacek?

Czasami jakis Czech powie "jako za krále Klacka".
Co by to doslownie znaczylo, i ze jest taka przez Czechow uzywana formulacja niepoprawna i w sumie bezsensowna, to wyjasnie nizej;
teraz szybkie przetlumaczenie calego idiomu/zwrotu:

Zwrot "jako za krále (…)


Zobrazit tento článek

Jak si ze dvou knih složit polsko-český odborný slovník

Původně napsáno v lednu 2021 na FB;
zde v mírně stručnější verzi publikováno cca o rok později.


Přišel jsem na zajímavé know-how, jak získat velmi dobrý anatomický slovník:

Dostal jsem v Polsku vydaný (…)


Zobrazit tento článek

dovedu, dokážu, zvládnu
(dovést, dokázat, zvládnout) CS
=
potrafię, dam radę, jestem w stanie PL


dokážu (dokázat) CS
=
udowodnię (udowodnić) PL

dovedu (dovést) CS
=
doprowadzę (doprowadzić) PL



zvládnout, naučit se CS
=
opanować, nauczyć się PL

Zobrazit tento článek

nyní CS = teď CS
= teraz PL

teď:
normalny język, codzienna komunikacja, stylistyka neutralna

nyní:
język formalny, urzędowy, literacki, poetycki, archaiczny; wyższa forma językowa

-------

není CS = nie jest, nie ma PL
(3. os., liczb. pojedyncza)

-------

niniejszym PL = tímto CS
(formalne pismo, oficjalna deklaracja)

Zobrazit tento článek

naprzeciwko kogo czego
(genitiv, dopełniacz)
=
naproti komu čemu
(dativ, celownik)

---

zadowolony z kogo czego
(genitiv, dopełniacz)
=
spokojený s kým čím
(instrumentál, narzędnik)

---

zadowolony, że 
=
spokojený, že 
(chociaż to działa tak samo w obu językach :) )

Zobrazit tento článek

skleník CS = szklarnia PL

sklárna CS = huta szkła PL

Zobrazit tento článek

(ten) vrtulník, (ta) helikoptéra
=
(ten) śmiegłowiec, (ten) helikopter


(ta) vrtule = (to) śmigło
// Část letadla; a slangově v IZS (přinejmenším mezi hasiči) také vrtulník LZS (letecké záchranné služby) – v obou jazycích a státech.
// Część samolotu; i slangowo (…)

Zobrazit tento článek

małżeństwo Nowaków PL,
państwo Nowakowie PL
(ludzie, para)
=
manželé Novákovi CS,
pan a paní Novákovi CS

×

małżeństwo PL
(status, instytucja, zawarcie, nieważność, ...)
=
manželství CS

Zobrazit tento článek

štíhlý CS = szczupły PL
hubený CS = chudy PL

chudý CS = biedny PL



tlustý CS = gruby PL

tučný CS = tłusty PL
(jedzenie, mleko, mięso; font bold; 7 lat)


Skoro "tlustý" nie brzmi ladnie, to używa się:

silnější, silný CS = puszysty, większy (…)

Zobrazit tento článek

stávka CS = strajk PL

stawka (godzinowa) PL = (hodinová) sazba CS
stawka (o coś) = sázka CS

kwota PL = částka CS

Zobrazit tento článek

Blatník, dveře, kolo, pneumatika, světlo, reproduktor (např. u auta):

- levý přední,
- pravý přední,
- levý zadní,
- pravý zadní.

Je vhodné říci nejdříve levý/pravý,
potom teprve přední/zadní.
Je to zvyk; zní to tak lépe (přirozeněji)
než "přední levý" apod.


Stejně tak:

- (…)


Zobrazit tento článek

gra planszowa, planszówka = desková hra, deskovka
hrát koho co: deskovou hru, deskovku

Zobrazit tento článek

poprosit – poprosić
požádat – zapytać, poprosić
---
podat žádost – złożyć wniosek
---
požadovat koho co – żądać, wymagać
dožadovat se koho čeho – żądać, wymagać

------
------

řada – rząd, kolejka; szereg, gama
úřad – urząd
pořadí – porządek, kolej(ność)
popořadě, postupně – po kolei
pořádek – porządek
řád – porządek (system, (…)

Zobrazit tento článek

Dokonavý vid (aspekt dokonany):
promyslet to, promyslím to
rozmyslet si to, rozmyslím si to
vymyslet to, vymyslím to

Nedokonavý vid (aspekt niedokonany):
myslet, myslím
myslet na to, myslím na to
myslet si, myslím si
přemýšlet o tom, přemýšlím o tom
promýšlet to, promýšlím to
rozmýšlet si to, rozmýšlím si to
vymýšlet (…)

Zobrazit tento článek

- banánové děti CS
– zvenku (fyzicky) Asiati (žlutí), zevnitř (mentalitou) Češi/Evropani (bílí)
– odzewnątrz (fizycznie) Azjaci (żółci), odwewnątrz (mentalnością) Czesi/Europejczycy (biali)
– dzieci wietnamskich rodziców, które już urodziły się w (…)

Zobrazit tento článek

Polski zwrot "być pod wrażeniem (kogoś/czegoś)" nie można do czeskiego przetłumaczyć tak wprost.
W czeskim to sformulujemy inaczej:

- Udělal/-a/-o jsi na mě dojem. (Zrobiłeś na mnie wrażenie. Jestem pod Twoim wrażeniem.)
- Udělal na mě dojem. (Jestem pod jego wrażeniem.)
- Udělala (…)

Zobrazit tento článek

Uruchomiłem dla tego blogu RSS kanał:

https://www.adamek.cz/rss-blog/?blog=czeski


RSS kanal mozna sobie dodac do czytniku RSS,
Panstwa czytnik na podstawie tego bedzie ten kanal obserwowac,
i Panstwo tak zawsze natychmiast dostana informacje, ze sie na blogu pojawilo cos nowego.

Czytnik RSS to albo oprogramowanie specjalizowane, przeznaczone (…)

Zobrazit tento článek

ždímat (prádlo; ručně) = wykręcać
ždímat (prádlo; v pračce) = wirować
ždímat (někoho, např. stát; koho co) = wyciskać, drenować

Zobrazit tento článek

Dziś dowiedziałem się ciekawą rzecz:
Czeskie słowo "volant"
(znaczy: okrągła kierownica samochodowa)
pochodzi bardzo prawdopodobnie z francuskiego,
dlatego że po francusku jest to dokładnie tak samo – też "volant".

Więc jeżeli ktoś nie pamiętał, jak jest po czesku kierownica w (…)


Zobrazit tento článek

całe szczęście, że PL
= ještě štěstí, že CS



to ještě jde CS;
aspoň, že ... CS
~
pół biedy PL,
chociaż PL

Aspoň že tak = No to pół biedy

Zobrazit tento článek

kaloryfer, sześciopak (mięsień brzucha) PL
= pekáč buchet, buchtičky (břišní sval(y)) CS

Już się w Czechach i języku czeskim używa też angielski wyraz "sixpack",
jednak dokładnie tak, znaczy po angielsku, bez tłumaczenia albo innej poprawy na czeski.

Zobrazit tento článek

uhlí CS = węgiel PL (materiał opałowy)
uhlík CS = węgiel PL (C, karbon, materiał konstrukcyjny, pierwiastek)
uhlovodan CS (archaismus; dnes už spíše "sacharid") = węglowodan PL
uhlovodík CS = węglowodor PL
živočišné uhlí CS (…)

Zobrazit tento článek

Kde, tady, doma vs. Kam, sem, domů:

Kde je?
Je tady
Je tam
Jsem doma (bez "v") (jako "home" EN),
Jsem v domě, jsem v domu (jako "house" EN),
Jsem dole (bez "na"!),
Jsem nahoře (v patře, na kopci),
Jsem na hoře (na nějaké hoře, (…)

Zobrazit tento článek

Napsala mi učitelka z české základní školy, že má ve třídě na prvním stupni ZŠ polského žáka (a kromě něj ještě Ukrajince),
tak jestli bych jí mohl poradit, jak s ním má postupovat,
aby ho nastartovala na vnímání českého jazyka.

Protože (…)

Zobrazit tento článek

V jedné facebookové skupině, kde si vzájemně radí jazykáři,
se jeden jazykář nás ostatních zeptal,
jak v kontextu hraní počítačových her vznikl výraz "Chytám ping" ve smyslu "hra se mi seká" (čili "hra mi neběží plynule").

Jelikož by to mohlo zajímat (…)

Zobrazit tento článek

Czasami troche z przesada mowie, ze kiedy ktos pojedzie samochodem z Hradca Králové do Kudowy (po normalnej drodze, poza niedawno otworzonym odcinkiem autostrady),
to na czeskim oznakowaniu drogowym zobaczy piec wersji, jak (nie)mozna napisac nazwe miasta "Wrocław".
W tym np. (…)


Zobrazit tento článek

"pokecat" / "pokecat si" (s někým)
= pogadać (z kimś) – potocznie

"pokecat" (něco)
= polać i zabrudzić (coś) – zrobić na tym małą plamę – potocznie

"pokecat se"
= polać i zabrudzić się, polać i zabrudzić sobie ubranie (np. jogurtem, keczupem, (…)

Zobrazit tento článek

Na czym to polega? = V čem to spočívá?
To polega na tym, że ... = To spočívá v tom, že ...
Polega to na kim czym. = Spočívá to v kom čem.

Zobrazit tento článek

O co jde CS = O co chodzi PL
Bylo by s tím (hodně) běhání CS = Było by z tym (dużo) zachodu PL
ucházet se o ... CS = ubiegać się o ... PL
uprchlík CS = uchodźca PL (utíkat, prchat (…)

Zobrazit tento článek

"a" CS
- "i" PL

"i" CS
- "też", "także", "nawet", "i ... i ..." PL
("i"/"oraz" z akcentem na fakt, że oba/wszyscy) PL

"nebo", "či" CS
- lub, albo PL

"czy" PL (w srodku zdania orzekajacego; na poczatku warunku)
- jestli, zda CS

"czy" PL (na poczatku (…)

Zobrazit tento článek

Jest bezpieczny
- je v bezpečí (pro sebe; není ohrožen, není v ohrožení)
- je bezpečný (pro okolí, pro ostatní; neohrožuje ostatní/okolí)

Zobrazit tento článek

W czeskim powinniśmy odróżniać słowa "náledí" vs. "ledovka".

Przeciętny Czech (w tym ja), który się nie specjalizuje w meteorologii, się na różnicy między tymi słowami nie zna.
Ktoś nawet nie ma pojęcia, że te słowa trzeba odróżniać;
i niektórzy mamy (…)

Zobrazit tento článek

Světové strany:
- sever CS = północ PL
- jih CS = południe PL
- západ CS = zachód PL
- východ CS = wschód PL

poledne CS = południe PL – w sensu czasu
půlnoc CS = północ PL – w sensu czasu

záchod, toaleta CS (…)


Zobrazit tento článek

(Napisano i na FB opublikowano 25. 7. 2021)

Przyniosłem z lasu kwiaty lipy na herbatę, i przy tej okazji wpadło mi do głowy, że muszę tutaj napisać, które drzewo jest czeskim narodowym drzewem.
Właśnie lipa. Po czesku "lípa".

Z tego, że (…)


Zobrazit tento článek

Olimpiada Matematyczna PL =
Matematická olympiáda CS

Olimp PL = Olymp CS

matematyka PL = matematika CS
informatyka PL = informatika CS

fizyka PL = fyzika CS
(to latwo zapamiętać, skoro tutaj są te i/y dokładnie odwrotnie)

politechnika PL = polytechnika CS
(z řeckého πολύ, polý, mnoho)

poliklinika (…)

Zobrazit tento článek

Zdecydowałem się naprogramować sobie i uruchomić mikroblog.

Mam zamiar tutaj publikować krótkie posty / artykuły, podobne jako np. na swojej stronie Facebookowej "Martin Adámek – Język czeski dla Polaków",
jednakże tutaj będą u mnie na witrynie w środowisku poza Facebookiem i (…)

Zobrazit tento článek

 

Skok nahoru na: Navigační menu
(klávesová zkratka Alt + Shift + horní „5”)

Zaujala Vás tato stránka?

  • Přidat do záložek (Ctrl+D)
  • Sdílet odkaz (vysílačka)Skok nahoru na:
  • Vytisknout (Ctrl+P)
  • Citovat podle ČSN ISO 690

    Tuto stránku

    ADÁMEK, Martin. Blog (čeština): Český jazyk pro Poláky. Martin Adámek [online]. Náchod / Meziměstí [cit. 2022-05-24]. Dostupné z: https://www.adamek.cz/cestina-polsky/blog

    Celý web

    ADÁMEK, Martin. Martin Adámek [online]. Náchod / Meziměstí [cit. 2022-05-24]. Dostupné z: https://www.adamek.cz

 

 
 

Národní kulturní dědictví

WebArchiv – Stránky archivovány Národní knihovnou ČR Tyto stránky jsou pravidelně archivovány Národní knihovnou ČR pro svou kulturní, vzdělávací, vědeckou, výzkumnou nebo jinou informační hodnotu za účelem dokumentace autentického vzorku českého webu. Jsou součástí kolekce českých webových stránek, které NK ČR hodlá dlouhodobě uchovávat a zpřístupňovat pro budoucí generace. Jejich záznam je součástí České národní bibliografie a katalogu NK ČR.  

 

 
 

Pro rozptýlení

Fyzik, matematik a inženýr jsou na dovolené v zahraničí, kde jsou z jim neznámého důvodu zatčeni a odsouzeni k popravě gilotinou. Den popravy nadešel a nešťastníci jsou přivedeni na popraviště.
Matematik je položen na špalek, kat trhne za provaz… ale nic se nestane, čepel visí nahoře a ani se nehne. Matematik rychle vysvětluje: „Události jsou stejně pravděpodobné, takže P(A) = 1/2 a všechno je v pořádku.” Dále prohlásí, že nemůže být za jeden zločin trestán vícekrát. Kat dlouho přemýšlí a nakonec se rozhodne, že zákon je na matematikově straně, takže ho propustí.
Na špalek je položen fyzik. Kat trhne za provaz a zase se nic nestane. Fyzik si vzpomene na matematika a řekne: „Ek = 0,5 × mv2 a v = 0, takže je to v pořádku.” Ještě připomene katovi, že nemůže být za jeden zločin trestán vícekrát, a je také propuštěn.
Ke špalku je přiveden inženýr, který bedlivě sledoval dosavadní dění. Jak mu pokládají hlavu pod gilotinu, prohlédne si mechanismus uvolňující čepel a vykřikne: „Počkejte chvilku! Už vím, kde je problém…”

 

Pro zamyšlení

Dejte si pozor, co si přejete, mohlo by se vám to splnit.
[(autor nezjištěn)]