Blog (čeština)
Český jazyk pro Poláky
Článek č. 357
Naposledy upraveno 12. 04. 2026 13:44
Kóta CS: wymiar, wysokość (rzędna), wzgórze PL. Kot, kotka; kočka, kocour.
Słowo "Kóta" CS ma mniej więcej trzy znaczenia.
Wyjaśnie je tutaj po kolei, tak jak następne logicznie wynika z poprezdniego:
---
1)
Technický výkres CS
=
Rysunek techniczny PL
strojírenský, stavební, ... CS
=
maszynowy, budowlany, ... PL
"kóta" CS
=
"wymiar" PL
(w sensie tego rysunku technicznego;
te numery na papierze, w Cadzie, na obrazku, ...)
"wymiar" PL
=
"rozměr" CS
(generalnie, uniwersalnie;
w kontekscie rysunku technicznego też będzie to zrozumiałe, tylko będzie to brzmieć mniej fachowo)
"kótování" CS
=
"wymiarowanie" PL
"kótovací čára" CS
– linijka równoległa z wymiarem
"pomocná čára" CS
– linijka zazwyczaj pod kątem prostym do wymiaru
"technická dokumentace" CS
– Wszystkie rysunki ogólnie, razem, w sumie, generalnie, i też inne ważne informacje... No po prostu dokumentacja techniczna.
"technické kreslení" CS
– przedmiot w szkołe średniej przemysłowej (za moich czasów jeszcze na papierze; dziś zakładam że raczej w Cadzie)
"rys" CS
– z grubsza to samo co "technický výkres", ale chyba może to być też na matematykę/geometrię, bez związku z techniką i przemysłem
– w innym kontekście gatunek dzikiego górskiego drapieżnika pokrewnego z kotem, ale to nie ten kontekst :)
"půdorys" CS
=
"rzut poziomy", "rzut z góry" PL
("půda" CS: "gleba", "ziemia", "strych" PL)
"bokorys" CS
=
"rzut boczny", "rzut z boku" PL
"nárys" CS
=
"rzut pionowy", "rzut z przodu" PL
"rýsovat" CS
=
"kreślić" PL
– geometria, technika, plany, exaktne nauki
"kreslit" CS
- raczej "rysować" PL (tak, chodzi o krzyżową zdradę między CS vs. PL), w sensie sztuki i plastyki
- slangowo może dotyczyć też techniki (skoro już dziedzina rysunków technicznych w szkołe przemysłowej nazywa się "technické kreslení")
---
(Wracamy do listy cca 3 znaczeń słowa "kóta" CS.)
---
2)
Mapa CS = Mapa PL:
kóta CS
=
wysokość, wysokość punktu, rzędna PL
kóta 624 m n. m.
[metrů nad mořem]
=
wysokość 624 m n.p.m.
W kontekście informacji pokazanych na mapie topograficznej (np. turystycznej lub wojskowej).
To ma sens, bo mapa, podobnie jak rysunek technicny, jest rodzajem plan(k)u,
i w obu przypadkach chodzi z grubsza o wymiar.
---
3)
I z tego znaczenia zapisu wysokości w mapie topograficznej przeniosło się to dalej:
kóta CS
=
wzgórze, punkt wysokościowy PL
Już nie chodzi tylko o numer w mapie,
już tutaj chodzi o realny punkt w rzeczywistym terenie!
O fizyczne miejsce w krajobrazie.
dobýt kótu 520
=
zdobyć wzgórze 520
Już chodzi o identyfikację realnego miejsca;
o coś jak nazwę zastępną dla wzgórz, które normalnej nazwy nie mają.
Powstało to przez tę identyfikację punktu za pomocą jego wysokości (znaczy w miarę logicznie, od tych wymiarów),
ale nawet już można używać to też bez tej wysokości!
W dziedzinach wojskowych i na granicach dziedzin wojskowo-cywilnych,
w dziedzinach, które jeszcze niedawno po czesku było można generalnie nazwać "branné", znaczy w dziedzinach/hobby obronnych, militarnych, survivalowych, częśc outdooru, krótkofalowstwo, poważniejsza turystyka, paintball, airsoft, spadochroniarzstwo, itp.,
więc w takich dziedzinach, w takim kontekście, może w wyniku powyżej opisanego być też znaczenie "kóta" CS = "wzgórze" PL. Nawet bez numeru.
Pochodzi to z armii, ale rozpowszechniło się to do różnego rodzaju aktywności cywilnych w przyrodzie. Patrząc na mapę lub rzeczywisty teren.
To samo jak "kopec" CS (wzgórze PL), "hora" CS (góra PL), "vrchol" CS (szczyt PL),
ale jakoś tak topograficznie, militarnie, outdoorowo...
Np. jeżeli jako krótkofalowiec mam dobre doświadczenie z jakimś konkretnym wzgórzem, to mogę o tym wzgórzu powiedzieć: "To je dobrá kóta."
(Perełka z zaplecza: Konkretnie to zdanie w tym kontekscie po czesku powiedziałem do osoby z j. ojczystym polskim, mówiącej też po czesku, i potem musiałem wyjaśniać, o co chodzi; co mnie zainspirowało do napisania tego artykułu.)
Może się używać też żartobliwie, z humorem, z przesadą, niepoważnie:
"Vyrazili jsme směr kóta (název_místa)".
I nie musi koniecznie chodzić o wysokie / znaczące / prominencyjne wzgórze / górę.
---
4)
I jednak jeszcze jedno znaczenie, wracając trochę do początku, i idąc z niego w innym kierunku:
W kontekscie giełdy istnieje w języku czeskim wyrażenie "denní kotace".
To już zostawie każdemu do samodzielnego wyszukania, ja na giełdzie nie gram :)
Ale chociaż powiem, że:
giełda PL
=
burza CS
[b,u,r,z,a !]
[r – z]
(jak w słowie [marznąć] PL)
Burza CS, to giełda PL i w znaczeniu akcji, i w znaczeniu sobotnego przedpołódnia na określonym miejscu w określony czas, gdzie można kupić różne skarby:
- veteránská burza CS = giełda z wszystkim do motoryzacji zabytkowej
- radioamatérská burza CS = giełda z wszystkim do krótkofalarstwa i elektroniki
Natomiast:
burza PL, szturm PL
=
bouřka CS, bouře CS
buřinka CS
=
melonik PL
---
Teraz odwrotnie:
---
PS:
Główny temat tego artykułu to "kóta", czego znaczenie już teraz znamy;
ale jeszcze teraz muszę odpowiedzieć na pytanie, które może komuś wpaść do głowy:
"Widzę kota." PL
=
"Vidím kočku." CS
Mianownik = 1. pád (kdo, co):
ten kot PL
=
ta kočka CS
W czeskim generalnie wszystkie koty mają rodzaj żeński;
i konkretnie samiec kota jest "ten kocour" CS.
Więc uwaga!!!
Jeżeli w czeskim tekście jest gdzieś słowo "kočka",
to nie możemy go automatycznie tłumaczyć do polskiego jako "kotka"!!!
Musimy po polsku powiedzieć "kot"!!!
Chyba że z kontekstu wiemy, o jaką pleć chodzi, to jest potem inna sprawa.
Więc:
kot PL (generalnie)
=
kočka CS
kot PL (samiec)¨
=
kocour CS
kotka PL
=
kočka CS
I odwrotnie:
kočka CS (generalnie)
=
kot PL
kočka CS (samiczka)
=
kotka PL
kocour CS
=
kot PL (samiec)
Související odkazy
Líbil se Vám článek?
Zpětná vazba – hlasování
Hlasy se na serveru připočítají k počitadlům pro tento článek, např. kolikrát tento článek někoho pobavil a kolikrát tento článek někomu pomohl.
Neukládají se jednotlivá hlasování (vzájemná kombinace hlasů, datum, čas, ani jiné údaje).
Proto nemá smysl odesílat prázdný hlas, nemělo by se co k čemu přičíst.
Ve Vašem prohlížeči nebude uložena žádná informace (cookies) o tom, že už jste hlasovali.
- Ve Vašem prohlížeči tedy nebude vidět, jak jste hlasovali.
- Kdykoliv budete moci hlasovat znovu, pokud Vám článek opakovaně pomůže (pobaví Vás, potěší, …).
- Pokud Vás právě u jednoho počítače sedí více, mohou postupně hlasovat další lidé.
Počítám člověkohlasy, nikoliv lidi.
Tedy kolikrát článek někomu pomohl,
nikoliv kolika lidem pomohl.
Třikrát potěšeného jednoho čtenáře počítám stejně jako tři různé jednou potěšené čtenáře.
Každý má do budoucna neomezený počet hlasů.
Když zapomenete, že jste pro tento článek už hlasovali, nevadí – když Vám někdy v budoucnu bude např. užitečný znovu, tak mu znovu pošlete hlas, že Vám byl užitečný.
Štítky, labels, kategorie, témata, tagy, hashtagy
(ve vývoji)#slova
#veda-technika #elektro-ict
#ostatni
Martin Adámek


unikátní obsah této stránky 

Tyto stránky jsou pravidelně archivovány Národní knihovnou ČR pro svou kulturní, vzdělávací, vědeckou, výzkumnou nebo jinou informační hodnotu za účelem dokumentace autentického vzorku českého webu. Jsou součástí kolekce českých webových stránek, které NK ČR hodlá dlouhodobě uchovávat a zpřístupňovat pro budoucí generace. Jejich záznam je součástí České národní bibliografie a katalogu NK ČR.
Skrýt nástroje